Amaterasu (mặt trời), Susanoo (bão tố) và Tsukuyomi (mặt trăng). Kojiki gọi họ là Ba người con cao quý — ba anh chị em với vị thế đặc biệt.
Nhưng trong khi Amaterasu và Susanoo đều có thần thoại phong phú, các câu chuyện của Tsukuyomi gần như vắng mặt hoàn toàn.
Trong loạt bài này, Tsukuyomi là trường hợp khác thường. Sự thiếu vắng câu chuyện, theo một nghĩa nào đó, chính là điều xác định ông.
Ông là ai
Tsukuyomi (月読命) được Kojiki mô tả là một nam thần.
Ông gắn với mặt trăng, đêm và sự trôi của thời gian đo theo các pha của trăng. Cái tên — Tsuki-yomi — có nghĩa đại khái là đọc trăng, theo nghĩa đọc thời gian từ các pha của nó.
Sự phân chia của Kojiki: Amaterasu cai quản ngày, Tsukuyomi cai quản đêm, Susanoo cai quản biển.
Sự phân vai đó được nêu — và câu chuyện gần như dừng ở đó.
Sự lặng lẽ trong Kojiki
Hầu như không có tường thuật cụ thể nào về Tsukuyomi trong Kojiki.
Ông xuất hiện ở khoảnh khắc sinh ra từ Izanagi, và ở khoảnh khắc được giao cho đêm, và gần như chỉ vậy. Sau đó, câu chuyện của ông tan vào nền.
Đây là sự thất truyền trong quá trình chép tay? Hay ông vốn không phải một kami có nhiều câu chuyện ngay từ đầu? Các nhà nghiên cứu không thống nhất.
Sự vắng mặt của câu chuyện là, một cách rất thực, hình dáng của Tsukuyomi.
Một dị bản trong Nihon Shoki
Nihon Shoki giữ lại thêm một chút — đáng chú ý nhất là một dị bản về Ukemochi, một nữ thần lương thực.
Trong dị bản này, Amaterasu nhờ Tsukuyomi xuống thăm Ukemochi dưới trần. Ukemochi chiêu đãi ông bằng thức ăn được tạo ra từ chính miệng mình.
Tsukuyomi thấy điều đó dơ bẩn và giết bà.
Từ thân xác Ukemochi, Nihon Shoki nói, lúa, lúa mì, đậu, gia súc và ngựa được sinh ra — biến đây thành một trong những câu chuyện nguồn gốc của lương thực.
Khi nghe ông đã làm gì, Amaterasu giận dữ đến mức từ ngày đó, mặt trời và mặt trăng không bao giờ cùng có mặt trên bầu trời.
Câu chuyện này là một trong vài dị bản trong Nihon Shoki, và không có trong Kojiki. Kojiki đặt một câu chuyện có cấu trúc tương tự với Susanoo là người hành động. Cùng một khuôn câu chuyện rơi vào hai vị thần khác nhau, tùy bạn đang đọc cuốn nào.
Điều ta có thể đọc từ những mảnh vỡ
Khó vẽ tính cách từ ít như vậy. Nhưng những gì được lưu giữ gợi ra:
- Một nhân vật yên lặng, hiếm khi bước lên trước
- Một vị thần được giao vai trò, nhưng không phải kiểu thúc đẩy việc định nghĩa bản thân
- Trong dị bản Nihon Shoki, một sự nhạy cảm (thậm chí cứng nhắc) về sự sạch sẽ
Ông không có sự rực rỡ của Amaterasu hay sự bùng nổ của Susanoo. Nhưng giống như mặt trăng treo lặng lẽ trên bầu trời, không được nói tới là một dạng hiện diện riêng.
Các vị thần xung quanh ông
Ba người con cao quý đứng cùng nhau như một bộ:
- Amaterasu — chị, cai quản ngày
- Susanoo — em, cai quản biển và bão
Ba người được sinh ra khi cha Izanagi rửa mình sau khi trở về từ âm phủ — Amaterasu từ mắt trái, Tsukuyomi từ mắt phải, Susanoo từ mũi. Sinh ra cùng nhau, họ được đọc cùng nhau.
Gặp ông hôm nay ở đâu
Đền Tsukuyomi không nhiều, nhưng tồn tại ở những góc tĩnh lặng khắp Nhật Bản:
- Tsukiyomi Jinja (Kyoto, một đền phụ của Matsuo Taisha)
- Tsukuyomi-no-miya (Ise — một đền phụ của khu Ise nội cung)
- Gassan Jinja (Yamagata, một trong Dewa Sanzan — Ba Núi của Dewa)
- Một vài Tsukiyomi và Tsukuyomi Jinja rải rác
Nếu bạn ghé Ise, có thể đi bộ thêm một quãng đến Tsukuyomi-no-miya. Không khí ở đó yên hơn rõ rệt so với các đền chính — hợp với vị kami được thờ.
Về nghi thức đền nói chung, xem Cách đến đền thờ.
Lời kết
Tsukuyomi là vị thần mà sự im lặng cũng là một phần danh tính.
Lần tới khi bạn ngước nhìn mặt trăng, có thể bạn sẽ cảm thấy hơi khác khi biết có một vị kami sống ở đó trong thần thoại — một sự hiện diện yên lặng đã ở lại, đơn giản, không cần phải nói nhiều.