Ở ngay đầu thần thoại Nhật Bản có một cặp vợ chồng — Izanagi (伊邪那岐命) và Izanami (伊邪那美命).
Họ tạo nên một đất nước. Họ sinh ra các vị thần. Và họ chia xa.
Câu chuyện của họ là một trong những câu chuyện con người nhất trong Kojiki — đầy tình yêu, lời hứa bị phá vỡ, đau buồn và giận dữ.
Họ là ai
Izanagi là một nam thần, Izanami là một nữ thần. Họ là vợ chồng.
Họ gắn với việc tạo lập đất nước, việc sinh ra các vị thần, hôn nhân và — qua sự chia ly về sau — ranh giới giữa sống và chết. Hai người gần như luôn được đọc cùng nhau.
Câu chuyện bắt đầu khi các vị thần lớn tuổi trên trời giao cho họ việc định hình vùng đất đang trôi nổi bên dưới thành một thứ vững chắc.
Tạo nên đất nước
Đứng trên cây cầu trời trôi nổi, Izanagi và Izanami khuấy biển bên dưới bằng một cây giáo dài có ngọc.
Khi họ nhấc giáo lên, các giọt nước mặn rơi xuống, và một giọt đông lại thành hòn đảo đầu tiên: Onogoro.
Họ xuống hòn đảo đó, dựng một ngôi nhà và đứng đối diện nhau. Lần đầu họ kết hợp, Izanami nói trước — và đứa con sinh ra yếu ớt. Họ quay lại trời để hỏi ý các vị thần lớn, rồi thử lại, lần này Izanagi nói trước.
Từ điểm đó, các hòn đảo của Nhật được sinh ra lần lượt — Awaji, Shikoku, Kyūshū, Honshū. Đây là kuniumi, sự sinh ra của đất nước.
Sau các đảo, họ tiếp tục: các vị thần của biển, của núi, của sông và gió. Nhiều kami của thế giới tự nhiên đến từ cặp đôi này.
Lửa — và cái chết của Izanami
Izanami sinh ra nhiều vị thần. Nhưng khi bà sinh ra Kagutsuchi, thần lửa, ngọn lửa đốt cháy thân bà, và bà chết.
Izanagi đau buồn. Mức độ đau buồn lớn đến mức ông giết chính đứa con vừa sinh, vị thần lửa, trong nỗi tiếc thương.
Rồi ông xuống Yomi, cõi của người chết, để đưa vợ về.
Yomi
Ở Yomi, Izanagi gặp Izanami.
“Hãy về với tôi ở thế giới trên kia,” ông xin.
Bà trả lời: “Tôi đã ăn thức ăn của Yomi, và không thể rời đi ngay. Hãy để tôi nói chuyện với các vị thần ở đây. Nhưng trong khi chờ — đừng nhìn tôi.”
Izanagi đợi. Và đợi. Và rồi, không chịu nổi, ông thắp một chiếc răng lược làm đuốc và nhìn vào.
Bóng dáng của Izanami không còn là người vợ ông từng nhớ nữa.
Ông chạy. Izanami, trong cơn giận và xấu hổ, sai các nữ nhân Yomi đuổi theo. Ông ném đồ vật phía sau khi chạy. Cuối cùng ông đóng lối đi giữa Yomi và thế giới trên bằng một tảng đá lớn.
Qua lối đi đã đóng đó, họ nói với nhau lần cuối.
Izanami tuyên bố: từ ngày này, ta sẽ lấy đi một nghìn người trong dân ngươi mỗi ngày.
Izanagi đáp: vậy thì ta sẽ sinh ra một nghìn năm trăm người mỗi ngày.
Sự cân bằng giữa cái chết và sự sống — Kojiki nói — bắt đầu ở đây.
Nihon Shoki lưu vài dị bản về cuộc đi xuống và sự chia tay này. Dòng chảy của cuộc hành trình và ý nghĩa của tảng đá đóng cửa khác nhau hơi giữa các sách.
Câu chuyện nói gì về họ
Cả hai nửa của cuộc hôn nhân đều sống động:
- Izanagi — vị thần mà tình yêu là thật, và cũng là người phá vỡ lời hứa của mình
- Izanami — nữ thần sinh ra một đất nước và các vị thần, và là người mất mạng trong sự sinh nở đó
- Cùng nhau — những người đã tạo nên khởi đầu, và cũng là những người trải qua nỗi đau đầu tiên
Kojiki ở đây ngạc nhiên thẳng thắn: nó không vẽ những vị thần hoàn hảo. Nó vẽ một người vợ và một người chồng cố gắng, mất mát, đau buồn, và giận dữ với nhau qua ranh giới giữa các thế giới.
Các vị thần xung quanh họ
Hậu duệ của họ điền vào phần lớn những gì tiếp theo:
- Amaterasu, Tsukuyomi, Susanoo (Ba Người Con Cao Quý) — sinh ra khi Izanagi rửa mình sau khi trở về từ Yomi
- Nhiều vị thần của núi, sông, gió và các nguyên tố — sinh ra trong giai đoạn kamiumi trước khi Izanami chết
Theo một nghĩa quan trọng, hầu hết các nhân vật chính trong phần còn lại của Kojiki đều dẫn về cặp vợ chồng này.
Gặp họ hôm nay ở đâu
Các đền lớn:
- Taga Taisha (Shiga) — đền cổ thờ Izanagi và Izanami
- Izanagi Jingū (Hyōgo, đảo Awaji) — trên hòn đảo mà Kojiki nói là được sinh ra đầu tiên
- Kumano Hongū Taisha và các đền Kumano khác — gắn lâu đời với Izanami nói riêng
- Các đền Ise hoặc Izanagi địa phương
Đảo Awaji là nơi, trong Kojiki, hòn đảo đầu tiên được sinh ra. Khi bạn ghé Izanagi Jingū ở đó, địa lý và thần thoại xếp thẳng hàng ngay trước mặt bạn.
Về nghi thức đền nói chung, xem Cách đến đền thờ.
Lời kết
Izanagi và Izanami là những vị thần đã bắt đầu mọi thứ, và là những vị thần đầu tiên biết đến mất mát.
Vì họ được mô tả như một cặp đôi — không phải hai cá nhân tách rời — các câu chuyện của họ lưu giữ một số cảm xúc dễ nhận nhất trong Kojiki. Khi bạn đọc các chương mở đầu của thần thoại Nhật với họ trong đầu, sự bắt đầu cảm thấy gần với một hình dáng quen thuộc hơn.